Bengiboz u Sazadıu
Qıckek
Arêkerdoğ: U.
Pulur
Waxtê dı pasaê beno u hirê lace xo benê. Wertê ra taê kı vêreno ra, pasa çımanna beno
persan; beno kor. Naê ser laco pil sono lê piye xo, vano: “Baba izinê bıdê mı,
ez seri doxtorê biyari, çımanê tu wes keri. Pasa vano: „Lace mı, doxtor çımanê
mırê perey nêkeno. Belki, herra kı hona nınga mı nêkota cı, a herrê ra çımanê
xora keri kı, çımê mı rınd bırê!“ Nae ser layık vano, „ekı hêniyo, izınê bıdê mı
ez seri a herrê torê biyari.“ Pasa izınê dano layiçi (layiki). Layık kono raê.
Sono fetelino, çerexino vişt roce sew u sodır raê sono. Axiri caê dı vêcino. Xo
xodı vano, piye mı koti bêro ni herdu. Ez naca ra herrê bici, beri çımanê piye
xo rınd keri! Endi layık naca ra tenê herrê cêno peyser yeno suka piye xo. Yêlê
pasay mijdanê dano pasay. Vanê: „Pasa lace tu nou yeno!“ Raştiye kı vanê,
pasa zaf sa nêbeno, hama anciay pino. Êndi layık herra kı xodı arda beno keno
çımanê piye xora. Tenê pinê, hama çımê pasay thaba rınd nêbenê.
Nafay laco werteyn yeno huzırê piye xo. Cıra
mınetê keno, izınê wazeno. Pasa kı beno raji, layık nêfındeno. Tedariçi
(tedariki) raa xo vineno, kono raê. Hirıs roce raê sono. Ostorê xora yeno war, vano:
“Inam nêkon kı piye mı hata naca bero. Ez na herre biciri, peyser seri. Taê
herrê xodı cêno u cêreno ya. Mıletê sukı ra taê kı sekı layiçi vinenê, sonê
xebere danê pasay. Vanê:
“Lace tu nou ama!“ Layık herrê beno keno çımanê piye xora. Ancia çımê pi nêbenê
wes.
Ni hali ser nafay laco
qıc sono le piye xo. Vano: “Bao, ekı bena raji, izıne dana sa, na defay wazon kı
ez seri. Belki herra dermanê çımanê tu vinon ano.“ Pasa vano: “oğıl, dı bıraê
tüye pilli şi; herrê arde, hama thaba çımanê mırê perey nêkerd. Tu koti herra kı
çımanê mı yakero, biyarê!” Layık vano: “Sebeno, tu izınê bıde mı rêe ez seri.
Beno kı herra çımanê tu biviniri.“ Pasa êndi beno raji, izınê dano cı. Layık
bênıngana kono raê sono. Zaf sono tankê sono qefelino. Sono yeniyê ser dı niseno
ro. Owka xo sımeno, nanê xo veceno wenno. Tenê pize xo keno mırd. Têsaniya xo
sıkneno, bınê jü dare dı merdino ra. Hewna sono. Hewne xodı jü khaliki vineno.
Khalık vano, „sazadeê mı, tu nia bê nıngana u bê meredisa thaba nêkena. Nêşiçina
(nêşikina) herra çımanê piye xo biyarê! Ekı raşt kı wazena çımê piye tu rınd
bırê, mefındê peyser so. Arra piye todı ostorê esto, name xo Bengibozo, i bicê.
Belki herdo kı nıncê piye tu nêkote cı, u, tu bero uca. Bengiboz pê hirê axuranê
tariyu dero.Verê çêberê axure dı jü Areb pino. Tu kı dızdeni ni ostori tırena u
ana sa, belki tu sêre herre biyarê! Layık xore cêreno ya, peyser sono. Dızdeni
Arebi vereno ra, kono axura piye xo. Sono lê ostori, wazeno kı bıanco teber.
Hama ostor nınganê xo sano herd, newazeno tey sero. Layık cêreno ver ra, têy
qeşikeno. Vano: “Wayırê tu piye
mıno. Nıka çımanna biyo, nêvineno. Jü ilacı xo esto. Oi kı, herra kı nınga piye
mı hona nêkota cı ou. Gereko ma na herre bıvinime, biyarime!” Nae ser ostor ni
dı kono jan. Vano: “Ekı mı xodı bena, taê toz axure dı falan ca dı esto. I tojI
bicê heqbı xo kı! Tu kı ez veto teber, vazde mı ser, çımanê xo pêrucınê! Ni toji
kı nêcêna lê xo, toi kı, eji kı serı ra benime!”
Layık zê vatena ostori toji cêno erceno heqbı xo.
Beno kı tari, dızdeni ostori veceno teber. Se kı vazdeno ser, çımanê xo cıno
pêro.
Ni
zaf sone tanke sonê, ostor wano çımanê xo nıka yakê! Layık çımanê xo keno ya,
vano, „naca kotiyo?“ Ostor ciab dano, vano, „naca cao kı bırao tüyo pili herre
cı ra guret bi, ucao.” Ni qeşianna tepia ostor vano, “gereko tu ancia çımanê
pêro cınê!” Ostor kono rem u layık çımananê xu cınopêro. Deyra raa kı sonê,
ostor vano çımanane xu yakê! Layık çımanane xu keno ya u perskeno, vano: “Naca
sene herdo. Ma nıka koti dime?“ Ostor vano, „naca ra bıraê tüyo werteyın herre
guret bi.” Ostor ancia bê thef u dumana kono raa. Çıqa kı sonê, layık wazeno kı
bıarêşiyo ya. Ostor elgı keno. Yeno war. Tenê owkı phısneno riye xora.
Niseno ro. Deê serkeno qarşi dı, sere jü kaşi dı çiye bereqino, pêro sewle dano.
Ostori rê vano: „Bengiboz tu naca dı fındê, ez deê seri helı nu çıko bereqino.“ Bengiboz vano: “Wazena sa so. Hama
tu kı deê şiya, i çi bicirey kı, mecirey kı posman bena. Layık gos nênano ostor
ser, çiye bereqiyay ser sono. Sono beno nêjdi kı jü çeneka. Roniştaiya. Yêlegı
gurıta pıra têdı bereqina. Layık yêlegı çênekı ra veceno cêno xu dest.
Qotmışbeno yeno lê Bengiboji. Niseno cı, kono raê. Zaf sono, tanki sono, yeno
verê jü bina dı vêcino. Wazeno kı na sewe, naca dı meyman bıro. Yeno war
sono zere. Sono kı zere, museno kı
na bina seraya pasaê na suka. Nu êndi na serayı dı beno meyman. Pasa nirê iqramê
henini keno kı, persmekırê! Sazadı ni iqramê hewli ser yeno lê Bengiboji vano,
„pasay zaf deger da mı, zaf iqramo dı hewl kerd. Kerdena pasay ser ez na yêlegı
xaleti don cı.“ Bengiboz vano, „xaleti rında hama, serba na yêlege zaf xırabiye
yena vera ma.“
Layık yêlege cêno dano pasay. Se kı lelê pasay yêlege vineno, sono lê
pasay vano: “Pasaê mı, na yêlege nia hente hewla u rındeka, ma eceb wayra na
yêlege çıtona, senı çiya? Bê ma ni
sazadi bıruşnime, sero na çênekı torê biyaro.” Pasa vengdano layiçi vano: “Tu na
yêlege mıre arde, heq raji bo. Hama gereko tu wayra na yêlegey mıre biyarê! Tu xora kı arde, arde; nê kı
tu nêarde sere tu don pıro!“
Serê sıma zaf medajniri. Lelê, bê zaf belana sono cennet ra sau ano. Hama
sıto kı moa xora sımıto pırkanna amo. Lelê sau cêno, ano dano pasay. Nıka sıra
sazadı lace pasay dera. Layık sau xodı cêno sono lê bengiboji. Niseno cı, qotmış
beno, kono raê. Zaf fetelino çerexino axiri verê seraya çêneke dı vecino. Wazeno
kı sero zerê, hama thaba çeber-meber nêvineno. Dorme seraye dı yeno sono.
Teseliya xo kı kona, sono lê Bengiboji. Bengiboz vano: “Tu nêşikina serê çêneke
biyare! Ni saanê cenneti ra jü saê bicê, yalla ya Xızır vace berce cor.
Dercêniya çêneke nıka dest dıra, çiye dercena. Xora kı saa tu gına dercênia
destê çêneke, dercêni şikiçina (şikina) sa, a waxt qarlı xo ver çêneke yena cêr.
Nê kı nia nêbi, ma nêşiçime çêneke pêcirime.” Layık jü saê cêno, ya Xızır vano
erceno cor. Saê, destê çêneke dı dano pıro. Dercêni şiçina. Çêneke bê hêrsa yena
cêr. Vana, „nu kamci qulo dercênia mı destê mıdı sıkıte? Layık xafılsız xıl
beno, pêy ra bajianê çêneke dı cêno pê. Çêneke sekana sa perey nêkena xo
rareynıro. Layık naê cêno erceno pê xo, ano seraya pasay dı nano ro. Pasa kı
rındeçiya çêneke vineno, nêfındeno; wazeno kı herbi veyve xo bıkero, tey
bızewciyero. Çêneke qebul nêkena. Vana: “Hona waxtê xo niyo. Sıma kı hamamê piye
mı şiçinê anê sa, ez o waxt to dı zewcino. Gereko hamamê piye mı biyarê naca.” Kam ano, kam nêano? Vanê, ekı
ano sa sazade ano. Sazade vano: “Pasaê mı hamam ardenerê ano, hama eji tora çiye
wazon.“ Layık pasay ra çêwres devu u çêwres ostoru bê bar wazeno. Pasa emır
dano. Çêwres devi u ostori bar benê dinê sazadi. Sazadı ni goligu cêno kono raê.
Taê kı sonê, bengiboz vano, „nınga piye tu nêkota ni herdu. Hento kı ma virr
dero, tenê herre bicê, berce heqbı xo. Zobinay, nıka jü golu dı gırs yeno ma
ver. Zere ni goli dı ostorê esto, keşi nêverdano zerê goli. Tu ni goligu tek bı tek berce zerê goli. Ostorê vecino zere goli dı
ninan dı dano pêro. Key kı ostor êndi qefelia, ma şikinıme kı waştena çêneke
biyarime hurindi.“
Layık raver devu, badunay ostoru tek bı tek ercêno zerê goli. Her gerengı
dı ostor vecino, ni goligan dı dano pêro. Ninanna kes bê ostorê zere goli,
nêşiçino. Pêru zerê goni u golaser dı manê, gınê bınê i ostorirê, xeneçinê
(xenekinê). Peniye dı, ni çêwres devu u ostoranna tekı nêmano. Bengiboz vano:
“Nıkay sıra ê mına. Hama u dano mıre, mı gon miyan dı verdano. Ostorê bınê goli
ki gına binê mirê, nêveşt ra, tozu kı tu axure ra guret bi, i bıphısnê pıra! Baxoy xo vindkê!“
Layik remeno kono pê jü kemerê, xo dareno we. Bengiboz kono zerê goli. Ni jübini cênê. Deê purışinê
jübin rê, deê gınê bınê jübinirê. Bê na hala vecinê teberê goli. Hurdimini goni u
golaser dı manê. Bengiboz paskula dı bine dano pıro u ostorê goli meredino herdi
ser. Layık vecino, toji ra phısneno ni ostori ra. Se kı ni toji phısneno pıra,
çıton beno sa ostor beno hamam. Ni êndi ni hamami kase verê seraye kenê. Pasa vano: Êndi hamamı piye
toi ma ard. Gereko ma veyve xo bıkime.“ Çêneke vana: “Raşto. Hama ez wazon kı raveri bê
destanê xuya sıma hirimunu (pasa, lelê u sazadı) bışüyi. Aa ra tepia xerweşiye
veyve xo kenime!” Pasa beno raji. Hona kı ni nêkotê hamam sono lê Bengiboji.
Bengiboz cırê vano: “Tu u tozu kı xodı ard bi, i toji ra tenê lê xodı bıcê.
Çêneke owkı kena yinannê, yi benê welle, sonê! Tu nı toji ra dızdeni berce zerê
qurna owka xo. Torê thaba nêbeno!” Layık zê vatena Bengiboji keno. Pasa u lelê
benê welle sonê. Layık dızdeni toz erceno zerê owke. Çêneke owke kena layiçirê,
hama layiçirê thaba nêbeno. Layık daa beno rındek. Beno goştın (towli). Çêneke
serkena layiçirê thaba nêbeno, vana, “dema ez ê tüyo. Xızıri tu mırê naşib
diyo.” Badunay “tu ê mı, ez ê tüyo.” Vana u puruşina layiçirê. Êndi sazadı u
çêneke vecinê piya vecinê teber. Layık niseno Bengiboji. Çêneke erceno pê xo,
cêno sono suka piye xo. Mijdani sona resena pasay. Pasayrê vanê: “Lace tu nou
ama, hemi lê xodey jü çêneke arda.”
Layık qı nêxecelino,
herra kı xodı arda, aê beno keno çımanê piye xora. Herre se kı keno pıra, çımê
pasay benê wes. Pasa dorme xorê sêrkeno. Se kı lê layiçi dı Bengiboji vineno,
heni qarlı beno, heni qarlı beno kı, vezeno ra, wazeno kı layiçirê dero.
Bengiboz vano: “Pasaê mı, tu ça qarlı bena? Ça wazena kı layiçi bıkuye? Tu êndi biya kokım. Tora
tepia ez kamirê bımani? Ez ni
lace torê manon. Nu lace tu heqberê mıdı yeno. Mırê, u leyıqo.” Vatena Bengiboji ser, pasa vano; “Lacım,
na deqa ra tepia tu pasaê na suka. Idarê na suka mı tu bicê xo ser!
|
