Dik Çıton Bi Diksıleman

[Seveta domanamê Kırmancu (Zazau)] (*)

       Waxtê verêndi dı; waxto ke theyri-thuyri qeşi kerdenê, waxto ke qul ebe nıngu şiyenê suku amenê; serê jü raê dı jü qonağ estbiyo. Ni qonaği de jü mordemek niştene ro. Nu mordemek zaf dewletli biyo. Zaf mal-gaê mordemeki, taê kerci, jü kı dike de mordemeki estbiyo. Dik, diko dı sur biyo.

Qonağê ni mordemeki ver, raê sona. Na raê ra her roce mılet sono suke, yeno. Wayirê ni çêy, verê çêberi dı, zazıke sero niseno ro, kam kı raê ra yeno verêno ra, veng dano cı, vano:

- Koti ra yena, kata sona; vêsana, têsana? Ala bê ronise, tenê nan bore. Tenê owe bısıme, raareşiye. Baduna ancia sona. Kam kı yeno verê bani ra raêrê sono, vênci cı dano, beno çê xodı keno meyman. Cıre çiye serebırneno, dano werdene. Meymanu kı nanê xu werd, pize xu kerd mırd u tenê kı areşiyay ra, vezenê ra, raa xora sonê.

Her roce nia. Axiri, çê ni mordemekte nê bıji, nê tuski, nê qavıri, nê kı mi manê!  Sırê yeno kergu. Waxtê ra tepia kêrci kı qedinê! Pêniye dı jü dik mano. Kerga peêney kı beno, serebırneno; dik xo xodı vano:

- Mêşte sıra yena mı. Wayirê mı, mêştey kı mı beno, serebırneno, keno werdê meymanu. Ez sebıkeri, xu çıton bıxeleşni?

Dik, a sewe qe nêkono ra. Hata sodır ğêyal keno. Eke beno sodır, sono serê raê dı, pê jü kemere dı xu dareno we. Tenê kı fındeno, serkeno kı jü mordemı hawo dot ra raê ra yeno. Dik xo xodı vano:

- Dısmenê mı nao dot ra yeno. Nıka

wayirê mı kı nu di, vênde cı dano, beno çê. Aca ra tepiay kı yeno mı cêno pê, beno serebırneno, nirê keno werdê.

Mordemek kı amo biyo nêjdiye diki, dik pê kemere ra veciyo, amo sere raê, vato:

- Mordemek tu kı nıka şiya, verê yi qonaği ra verda ra, wayirê i qona?i vênde tu dano. Vano bê ronise!.Mebo kı tu sere ronisere! Sekena bıke, tu raa xora so. Eke şiya nişta ro, zaf posman bena.

Mordemeki reê dik dı niado, vênci (vengê) xu kerdo berc, vato:

- Diko diko, uca ra so, nıka paskule don torê, tu çison. I senê qeşiye tu hêni vana. Tu çı zanena kı ez vêsan niyo? Dik vano:

- Eke gos nana mı ser, vatena mı bıke. Meso romenise. Baduna posman bena!. Ez reê vano, deênay nêvon.

Mordemek nêfındeno sono. Eke beno nêjdiye qona?i, niadano kı wayirê qona?i hao serê zazıke dı roniştao. Wayirê qona?i çuton kı mordemeki vineno, hurindia xora vezeno ra, vano:

- Nê bıra tu koti ra yena, sona koti?. Vêsana, têsana? Ala bê ronise, tenê raareşiye. Pize tu kı vêsano, pize xu mırd ke. Uca ra tepia ancia sona.

Mordemek xo xodı vano:

- Heq to raji bo. Ez xora vêsan biyo. Xorê yon, nisonro,  tenê pize xu kon mırd, areşin ra. Baduna raa xora son.

Mordemek. sono, nisenoro. Wayirê çêy hurendia xora vezeno ra kı, meymani rê çiye werdene biyaro. Nat-dote xodı niadano kı, thaba nêmando. Tenê kı fındeno, diko sur yeno viri. Sono zerê, kardi cêno, sono kı diki pêciro, biyaro serebıbırno.

Deê dik pê kemere ra niadano kı wayirê xo howa kardi gureta hatê cı ser yeno. Dik xo xodı vano:

 - Ez êndi remon son. Rêyna kı çê wayirê xo nêno. Hêganê  cêri cêno xu ver, vazdano, beno dürr.

Wayirê diki, diki sae keno, nêvineno. Sono lê meymani, vano:

- Tenê dike dı mı estbi, mı waşt kı pêciri, tore serebıbırniri. Hama mı thaba caê dı nêdi. Mormek vano:

-         Diko sur?

-         Wayirê çêyi, vano:

- Heya. Hama tu koti ra zanena kı, dike mı serê suro? Naê ser meyman qe thaba nêvano. Vezeno ra, kono raê, sono. Dik xo vir ra nêkeno. Baqılina diki ser sas beno, mano!.

Dik wertê hegan ra vêcino, kono wertê biri. Vêcino jü kemere ser, verê xu çarneno qonağê wayirê xu, çımanê xo cıno pêro, vêngdano. Dik wazeno kı, wayirê xora xatır bıwazero... Venci xu rınd keno derg. Hona kı wendise xu nêqediyo, pê xodı çiye hêşino pê. Dik xu çarneno, sêrkeno kı, jü lüya! Dik vano:

- O çıko lüye, mı cêna pê, sekena? Lüye vana:

- Diko diko, tu çı wes wanena! Ala rêyna bıwane, ez ni venci tüyo kı rındeko, tenêna gos serniri. Dik vano:

- Tu wazena ke mı pêbicire u bore. Nıka mı ke çımê xu guret pê, tu yena mı cêna pê, wenna. Xore raa xora so. Qarıse mı mebe. Baduna bena posman!. Dik kı nia vano, lüye sas bena mana! Xo xodı vana:

- Nu sene diko nianeno. Koti ra zaneno kı,

eke çımê xo cıniti pê, ez yi cêno pê. Nu dik, diko dı baqılo. Ez kı ni diki xore bori, eji kı bon baqıl!  Dik hona kı nêpero ra vano:

- Lüye gos mıne, mı dıme ra mê! Tu ke mı dıme ra ama; tu caê dı kon kolığe raê!

Lüye vato:

- Mı des rociyo kı thaba nêwerdo. Vêsano. Tu kota mı dest, tu nêverdon ra!

Dik kemere ser ra pereno ra, sono kono zere jü bıri. Dik kı beno dürr, lüye i dıma rınd sas biya manda!. Hurendia xodı niştaro ğêyal kerdo. Tenê waxt kı koto mabên, hurendia xora uşta ra, kota diki dıme, şiya. Niadana kı, dik hawo dere dı owe sımeno, xo serêy kı asmeni dı niadano. Lüye şiya lê diki, fındeta u cıra pers kerdo, vato:

- Tu çı xo ser dı asmeni dı niadana? Diki vato:

- Riye asmeni ra kêrci fetelinê, i kergan dı niadon. Lüye serê xo fito howa, asmeni dı kı niado, vato:

- Ez thaba kergu nevinon! Diki vato:

- Ez jü kerga dı sipiye vinon, muya dı sıpiye têy dı çinna. Kerga dı sure vinon,

bınê guliya xo sıpiyo. Lüye vato:

- Ez i kergu naskon. İ kerci, kerci qonağê serê raê. Mı va kı ala ni kêrci kata bi vindi, şi! Diki vato:

- Heya, kerci i qonaği nıka pêro riye asmeni de fetelinê. Eke bi tesan, yenê war, yenê ni deri dı owekı sımenê. Tu gos mıde, ita dı fınde. Eke amay, pêbicê, bore... Diki kı qeşiye xo qedinê, koto raê şiyo. Lüye uca lê deri dı, hata san fındeta. Çımê lüye asmen dı mandê. Nê kerci diye, nê kı kêrci amê war. Teseliya lüye şiçina (şikina), xo xodı vato:

- Ewro xorê naca dı kon ra, eke bi sodır, kono raa diki dıme, son diki con pê; xorê won. Dik şiyo jü dewe. Koto jü hêgaê cewi. Pize xo kı rınd kerdo mırd, şiyo bınê jü dara merxe dı hewnaşiyo.

Biyo  sodır. Tici eşta, biyo germ. Diki gos no dormê xo ser. Nêjdiye xodı xışiye heşiyo pê. Vıle xo kerdo berc, serkerdo kı, maro dı şia hetê cı ser, dot ra yeno. Dik mari ra pers kerdo, vato:

- Kata sona? Mari vato:

- Mı na het dı boa goşti ante, coka amo. Diki vato:

- Na het dı goşt-moşt çinno. Ez vaci tu boa mı anta, ama ke mı bore. Mari vato:

- Heya. Sebikeri, vêsano; çı bori xo mırd keri? Diki vato :

          - Mı mewe. Tu kı gos nana mı, torê goşt kon deyra. Tu bê naca bınê merxe dı fınde. Nıka jü lüye yena ita. Ez lüye xapınon, çımanê lüye don pêcınıtene. Lüye kı çımê xo cınıti pê, bicê bıxeneknê! Ez aê torê kon lete, xore bore. Xo rınd mırd ke. Uyo kı mando, bınê herdi ke. Biya kı vêsan, ancia bore. Mari vato:

- Heya. Hama hetê bin ra kı sas biyo!. Xo xodı vato:

- Nu dik koti ra zaneno kı lüye yena? Mar şiyo xu dardo we. Tenê kı kono mabên, lüye uca de vêciya. Diki kı lüye diya, cıra pers kerdo, vato:

- Tu thaba kêrci werdi? Lüye vato:

- Nê, tobıbo mı kerci-merci nêdi. Ez vêsaniye ra merdo. Tu dımê ra amo kı;

tu bori. Diki vato:

- Ça mı wenna. Bê ita, çımanê xo pêcıne. Ez torê kergu asmen ra biyari war, xore bore. Diki kı nia vato, lüye merediye ra, çımê xo cınıtê pê. Diki niado kı, lüye çımê xuyo çep senkek kerdo ra, bınê çımi ra niadana. Diki vato:

- Lüye, çımanê xo rınd pêcıne. Zobina kêrci nênê war. Lüye hurdimini çımê xu cınıtê pê. Lepê xuye verêni nêro çımanê xu ser. Diki çım sıkıto mari, mar amo, puleşiyo vıle lüyerê. Lüye vato:

- Diko ça mı nêxelesnena? Diki vato:

- Tu bıxeleşni kı, tu mı bore? Mı torê va kı, mı dımê ra mê, posman bena. Mari lüye xenekıta. Diki ebe nukhıliya xu lüye kerda lete u mari rê vato:

- Dê bore, xu mırd ke. Iye bini kı bınê herdi de wedarê. Key kı biya vêsan, xore bore. Êndi mı dımê mekuye. Mı xo vir ra bıke. Vatena mı kı nêkena, zaf posman bena!

Nia vatene ra tepia, koto raê, şiyo.Mar kı tenê fındeto, xo xodı vato:

- Nu sene diko dı baqılo. Va "lüye yena", raşti kı lüye ame. Ez hende bınê herdi u serê herdi feteliyo, mı baqılo nianen caê dı nêdi. Goşte lüye ra thaba nêveciya. Ezo kı ni diki xorê bori. Mı kı u werd, eji kı zaf bon baqıl!

Mar koto raa diki dımê. Tenê kı şiyo, niado kı, dik hawo pulê serê, bınê jü dare dı roniştayo. Xu çarno dewe ser, dewe niadano. Diki kı xu pêyser çarno, mar vinıto. Diki zano kı, mar amo ni boro: Vato:

- Bê xore pia bıxecelime. Bê niade verê a dewe dı domoni kay kenê. Tu so, xu na dare rê puleşne, eji domanu xapınon ano naca, xore pia huyime. Mari xo xodı vato:

- Nu çı diko dı ?ezebo, her çi dest berê ra yena. Mar şiyo puleşiyo darero. Diki kı veciyo gılê dare ser, ree vêng do. Domani venci diki kı heşnenê, kaê xu caverdanê. Dik kı raa dıine vêngdano, domani vezenê yenê. Eke yenê, resenê nêjdiye dare, mari vinenê. Kemeru cênê, danê mori ro. Mari çisenê. Dik, mari ray kı xeleşino! Gılê dare ra pereno ra sono. Raê dı, xo xodı vato:

- İta dı, kes mecel nêdano mı! Ez xore seri suke. Raa suke nano xo fek sono. Vera sani reseno nêjdiye suke. Deê niadano kı mormeko kı gos diki nênaybi, şibi çê wayirê dik dı bibi meyman, hawo dotê ra yeno. Mordemek kı diki vineno, diki nas keno. Vezeno yeno lê diki. Vano:

- Mı vatena tu nêkerde; ez vêsan mando. Bê ma pia havaline bıkeme. Tu ke sava, ez heni kon. Qe qeşiya tora teber nêvecino. Mordemi waştêne kı diki bıxapıno, bicêro pê, boro. Diki desınde fam kerdo kı nu mordem xayiniye keno. Diki vato:

- Tu kı gos nana mı ser, tu kon dewletli! Bê pia şime suke. Suke dı jü çê esto, ebê zerru u sêmana pıro. Piya şime, ez verê çêberi dı fındon. Tu çêber bısıkne, zerre ku-ye; zernu-sêmu bicê biya. Naê ser mordemeki vato:

- Qe mefınde hayde şime. Eke rınd kı biyo tari u zulmete, kotê raa, şiye suke. Şiye, verê jü çêberê çêy dı fındetê. Diki vato:

-           Tu çêber bısıkne zerre kuye. Eji kı teber dı fındon. Kes kı ama, ez wanon. Tu ke venci mı heşiya pê, zerê dı xu wedare. Mordemeki çêber sıkıto, koto zere. Dik kı tenê fındeto, reê veng do. Venci diki ser wayirê çêy heşiyo xu.  Tufang gureto, zere çêy dı feteliyo. Mordemo kı zere çêy dı xu dardo we, u vineto. Şiyo biyo nêjdi, nınga tufanci anta. Mordem hurindia xodı gıno warre. Merediyo herdi ser. Dik ni mordemi ray kı xeleşiyo. Tenê kı fındeto ancia koto raê şiyo. Howtaê howt koy êştê pê xu. Sşiyo welatê dı bênamey dı veciyo.

       Venci ni diki kono düna, her carê ağme beno. Dike pêro dugelu amê pêser, fese na diki suri ser. Diki suri kenê diksıleman! Dike kı ni dike suri ra dımê şiyê, pero biye diksıleman u xeleşiyê!. Diki kı, diki suri dımê ra nêşiyê, na dina dı mandê, owo-nowo kı biyê boka lüyu-vergu u biyê boka quli!..

 

* Çımê: Hasan Küçük /Desmala Sure

Düzenleyen: U. Pulur

 

Seite drucken