Khal Baba u Eşqiyaê Kou

Arêkerdoğ: U. Pulur

Waxte est beno, çinêbeno, jü mordemê beno. Nu mormek tıfanci xo cêno vecino ko. Kam kı yeno sono cıra xerec cêno u mıleti rê zulım keno. Kınc-kolê mıleti cıra veceno, keno rut peyser rusneno dewu. Ninu tainu riye vesaniya xo ver, tainu çefê xora; tainani kı xo ispat kerdenê ver keno. Terşi ni mordemi her ca rê ağme beno. Hama waxtê yeno nu mormek endi kerdenanê xora posman beno. Çıqa kı taê kerdenanê xo ra?t vineno sa , zafinu rınd nêvineno.

Vano ez xore sêri lê Khal-Babay, uo kı na nêjdı dıro, sêri i ra pers keri. Helê çıton bıkeri kı gunê mı ef bırê. U raa rındê musneno mıleti, defı eji seri lê yi. Tekneno sono lê Khal-Babay. Cıra mınete keno, vano: "Khal-Baba ez koto çêberê tu. Hata nıka mı zaf ğeletiyê u nêheqiye kerde. Naa ra tepia wazon kı bêguna omırê xu bıverni ra. Qı ke?i rê thaba mekêri. Qarısê ke?i mebêri. Hama ezu kı, raver gunanê xora, xo rareyni (bıxelesni) ri. Nıka tu zaf çi zana, raê bımusne mı. Ez ni gunanê xora çıton reyıno ra. Bınê ni gunanê xora çıton bıvêciyeri? Tu çı kı vana, ez vatena tora nêvecino."

Khal-Baba vano "lace mı tu hata nıka nêama naca. Ez tu nasnêkon. Hama zedê kerdena tu he?iyo pê. Medem kı tu ama çêberê mı, eji hentê kı sıçino, raa dı rındê musnon tu". Mormek vano, "ekı heniyo sa, dê vace! Vadbo kı, ez vatena tora meveyicêri!" Khal-Baba vano, "so xore çar rau ser jü hegaê dı bostan bıramê! Kam kı raa ra yeno sono, xore ni bostanna zê vatêna xo bicêro u boro. Tu qı cıra peru-meru mêcê. Nu tore xêr bıro. Belki nu xerê tu u dêyê mıleti gunanê tu bertelef kenê." Khal-Baba jü kosegı ?iay dano cı, vano: "ni kosegi bere pê xode bostan dı tikmışkê!. Jükek kı ama şi, bostanê tora çiye guret werd tore dêyu keno. Meymanê tu, todı mobet kerdene ra tepia kı ?i, tu aceriye pê xode deê ni kosegi rê sêrke. Xora kosegı kı biyo khewe, gunê tu ef biyê. Tu gunanê xora rea ra. Nêê kı nêbiyo khewe, kara xore devam bıkê! Dema kı tu hona gunakara."

Nu mormek êndi kosegi (koseci) cêno, sono wertê çar raandı caê vineno. Naca dı xore bostan rameno. Waxtê ra tepia, bostanê ni mormeçi dı her yimi?i ra; hemuye ra tey reseno. Kam kı ni raanna yeno sono, mordem veng dano cı. Bostanna çi dano ninu u thabay cıra nêceno. Mıletu kı yeno wenno u sono, cırê dêyu keno. Nu mormek deê serkeno kı jü asparê nişto ostorê xo, be tırısa vereno ra sono. Wayırê bostani çıqa kı pêy ra veng dano cı, anciay aspar qı pê xodı sernêkeno, ostorê xu rameno beno dürr. Çıqa kı nu aspar yeno sono, mormek boyna sono vırniye, buyur keno. Vano: " Bıra bıra, heq kena tenê bê ronise! Goniam tora bo, bê xore çiye bore! Tenê solıx bicê!" Aspar, "derdê ma, halê ma, hele çêfe ni dı serkı" vano u boyna kuno mormeçi (mormeki) ra demdano herd. Baxoy be tırısa u be rema vereno ra beno dürr.

Defeê nia , dıdı nia, her roce mordem bê ostorê xuya boynê mabenê çar dewandı bê tırısa yeno sono. Sono a dewe, yeno na dewe. Roca jüye, mordemo dı khal yeno uca ro vêreno ra. Wayrê bostani ni khali buyur keno, ano bostan dı dano roniştene. Bostanna yimıs dano cı. Na sırê dı aspar ancia dürra bê heramusa vecino. Mormek nafay sono ver kı buyur kero. Sono cereno verro, cıra mınete keno. Aspar zê raveri, bê hersa vano:

" Lao, raa mıra veciye, nıka tu pelexnon. Kar-gure mı esto. Waxtê mı çinno todı xu bıxecelniri." Çıqa kı mormek cêreno ver ro, aspar nêno war. Kuno mormeçi ra ancia beno dürr. Nu mormek sas beno mano. Xo xodı "nu senı qulo dı tamaseo. Eceli ni çıko? Çı kar-gure ni esto kı?" vano u cêreno ya sono bostanê xo.

Mormek kı ama bostan, meymanê xo khali rê hal hêkiat qeşi keno u cıra perskeno. Vano: "Babao, nu kamo, senê qulo. Her roce nata yeno, bota sono. Çıqa kı cêron ver ro, dêe nêbi kı, bero werte bostanê mıra çiye tham kero. Ni naca kerdo raa çırê. Yeno na dewe, sono a dewe. Nu çıko, çınao?" Khal vano, "nu mordem mabenê ni dewandı mızewriyenê keno. Serba ni merki çendao serriyo kı mabenê ni dewandê herb esto. Hento kı nu mordem esto, inam nêkon kı nu herb bıqediyo!" vano u vezeno ra kono raa xo.

Roce mormeko gunakar, aspari dürr ra ancia vineno. Sono ver, na defay buyur keno. "Bıra bıra, tu heq zana sa nıngê solıx bice, bewar, tenê ronisê! Çiye borê!" Aspar ancia vacino. Be qarrayısa u bırraisa, bıreno mormeçi ra. Kufıru keno. Kuno mormeçi ra ancia demdano raê ser u vereno ra sono. Mormek decanê xo ver nêzano kı sekıro. Yeno baxçı ra tufanci xo ceno u vano: "lao, guna mı bê niya qebul benasa mebo! Ni zalimi endi karê canê mı kerd. Ni rê êndi besso!". Vatena xo vano, nêvano, tufanci xo keno ra?t, nisan ceno u tıngayıs fino ser. Aspar gıneno cı u ostori ra gınowar rê. Mormek xo xodı vano "ancia raa kou mıre ase". Tufanci xo cêno hermanê xo ser, verê xo çarneno kou. Xo xodı Khal-Babay rê vacino: "Kosegı toi, bostanê toi! Ez naca dı nêfındon. Be na hala gunê mınê kı ef bırê, va mebırê! Ez êndi nêşikino kı thamış deri! Ni naleti mıde sebır nêverda!"

Xu tera keno kı dür bıro. Tenê kı sono, xo çarneno deê kosegi rê serkeno. Serkeno kı kosegıu şia têdı biyo khewe!.. Mormek naê ser sas beno hurindia xodı mano. Badunay khewe biyena kosegi ser zaf sa beno. Sono dewe dı banê xorê vırazeno. Zewcino, beno wayırê çel-çuki. Bêguna hata heqiya xo rêştenê, kar u gure ra ber thaba nêkeno...

Na mesala musnena ma kı, gereko her kes kerdana xora mesul bıro. Kerdena keşi, zalımiyena keşi leê dı memano. Gereko ninnana kerdena ninu pers bıro. E kı nia nêbi, mızewri, zalımi u nêheqi hukmê xo daa kenê hira. Gereko nianeni dersa xo bicêrê! Ya ki, dersa ninu cıderiyo!..

Qeşikerdoğ: A. Tunç

Nusnaoğ: U. Pulur

Zımıstan-1998