PARLE VU FRANSIZKİ Kıtabu kı mı Fransızki ra çarna, berd da jü dukane kıtabu, mı perê xo gureti, hatê Beyazıt ser tekıtu şiyo. Verê mıdı çıton kı owıkı delğı dana hên jü cênike şiyênêe. Benu kı vırniya her kêş dı jü cênike sêro. Hama isan çıton ferq keno kı na cênıka, yai çıka. Ez her kêşi dı konu bas kı, na cênike Fransa ra ama. Cor ra cêr boa Parişi cıra yêna. Çita kı purışna vıle xora, zê pelgu, vay ver sanina ra... Mı nêva kı na cênike Fıransıza? Sıma kı zana, ez koti ra zanon? Polesu kı trafik idarı keno, şiye lê i, i ra pers kerd. Poleşi rê çık kı va, têdi hêşiyo pê. Aê polişi rê va kı, - Esküze muva Mösyö L'ajan... Parle vu Franse? Poles sas bi mand. - Hı? efendım! - Parle vu Franse? Poleşi trafiki waşt kı çiye bıkero, çiye vacuro, hama dest ra thaba nêama. A ri ra destê xo dard we, na hat u dot ser sanay ra. Waşt kı yardım cênıka cêncı dı ro. Tüü, hele sêkê... Ma turişti vatıne, fındetıne. Nıka cênıka turiste ama nınganê ma ver, ma jan u derdı aê ra thaba fam nêkeme. Poles wazeno kı cênıka Fransıze rê illa yardım bıkero. Beliyo kı feydı turizmi rınd zaneno. Mıletu kı kınarı raê rê bêxeber vêrdınê ra, yinannê va, - Hey mıletê ma, mabenê sımadê kes Fransızki nêzano yawu? Kêşi venci xo nêvet. Têyna jü mordemı dı kokımi va kı: - Ekı mı bızanênê xızır bo yardım kerdınê, hama ez nêzon". Baduna dewam kerd, - Ez kı hona doman biyo "donne muva" musaybi "hama donne muva ön beze bi, çık bi, nêno mı virri". Poleşi trafik, wazeno kı illa cênıka Fransızı rê yardım bıkero. Cênike rê bê isarêtı deştiya bê va. Poles u cênike veciay hatê kınarê raê. Uca ra hire domanê mektebi şiyênê. Serranna, xo des u phonc, des u ses musnênê... Poles bajiye jü doman dı guret pê, cıra pers kerd: - Lacım, parle vu Franse? Layık tenı kı fındet, serba yardımi havalanê xorê sêrkerd. Fransızki u Tırki têwertı kerdena poleşi ser, doman sas bi mandi. Poleşi telebiye bin ser xo çarna va kı, - Parle vu Franse? lacım. Telebi va, - No dedo. Telebı hireyin, - Vıy dedo, hama ez nêşikino kı qeşikeri... va. Cênika Fransıze - Par u il fo alle... kı va, kêş venci mıletê dormi ra thaba nêheşiya pê. Qeşiye cênike hên wertı dı bi vind şi. Wertı qelebelıği ra jükek vecia va, - Ekı İngilızki biyênê, rêt bi. Ez zaf rınd İngilızki qeşi kon. Jüye dı bini va, - Pêro İngilızki zanê. Wertı qelebeliği ra mıleto kı qeşi kerdenê waştınê, bi zêdê. - Ero na cênike teber şiyene mewazıro, abdestxanı (hela) pers mekero... - Guneka esketegı be... - Esketegı rê yardım bıkime... Jü xorti hêni zana kı, tırçiye xo kı kerd zê Fransızki hên qeşikerd, cênike qeşianê yi fam kena. Nia va: - Madam... pardon... tu wazena kı naca dı hela? Jükeçi waşt kı qeşiye ni xorti raştkero, - Hela mavacı nelo; ayıb beno esketegı rê, va. - Tuvalet madam, tuvalet... Ê tu esto tuvalet? Poleşi trafik ancia xo çarna telebu ser, va, - Tüü, sıma senê telebiyê. Hêfı sıma, nêşikinê kı vera parle vu dı çiye vacerê. Wertı domananna jükeçi xo saskerdbi kı, cênike rê va: - Parle vu Franse? Cênike bê huyaisa ciab da cı: - Vıy... Natürêlman... U e la müze d'arkoloji? Poles hên sabi kı, layık tenına thız kerd: - Hadê oğıl, mefındê! Ciab cıde. Tenna parlevu Fransızca! Parle oğıl, parle! Hadê! - Dedo ez nêşikino qeşi keri, ez sırf wanenu. Havalı xo şi ni telebi ser va: - Tu vatıne, mı Fransızki ra new gurêt. Hadê nıka qeşike, bıvineme... - Ekı gramer pers kero zanon, nêvinena parlevu vana. Persı xo ser cênika Fransızı bibi posman. Hama deê biye, sebıkero. Nêwaşt kı sêro. Çıkı nia hentê mılet amo pêser, wazeno kı cırê yardım bıkero. Poleşi xo qelebelığ ser çarna, bê mıneta va kı, - Yau be, wertı sımadê qulu du parlevu Fransızca çinno? Na sırı dı venci bi berc: - Vıy hama, komsi komsa... Jükek qarşi vecia, - Yirê komsi komsa nêvacino. - Ya efendım, ma çı vacino? - Ön pö vacino, ön pö... - Ha ön pö, ha komsi komsa... Ekı hentı rınd Fransızki zana sa, bê tu qeşi ke! - Pratik çinno, pratik... Kıtab biya, torê çatır çatır bıçarni... - Beg heqliyo... Tu zaf heqliya begefendi. Çıkı tradüksiyon baxso, parle vu baxsoo... Jü telebi ceserêt da havale xo: - Xızır bu ekı tu bıwaze rê qeşi kena, hadê qeşi ke, be... Telebiyo dı bin şi, uo kı be va, i ser: - Be mevace yau. Esketegı fam kena, baduna zaf ayıp beno. - Na cênike Fransıza, koti ra fam bıkero be? - Lacım, be, her jan dı be o, Fransızki dey çiyo dı bin niyo... Polesu kı turistı rê yardım kerdene waştêne, thamış nêda vecia qarşiye telebu va: - Sıma nia hentê telebiyê, qulu dı heqi wertı sımara nêvecia kı, vera parlevu Fransızkiye na xatune dı çiye vacıro. - Telebı u kı dersa Fransizki ra new gurêtbi hên bê ara (serma), - Fiilanê rêguli perskero, sêke çıton ciab don cı, zê owıkı... va. Cênıka turiste biye pesas, hên tenı tenı qeşi kerd kı miletu bin fam bıkero: - Pardon... Mösyö L'ajan, je merê alle o müze d'arkoloji En si kö o pale dö Topkapı? Poleşi, telebiye baqıli rê va: - Sa vana? - Topkapı vana. Naê ser mordeme dı kokımi pers kerd: - Nıka na xatune taa Fransa ra riye Topkapı ra veciya ama?.. - Turist niya begim, torê çı. Ekı wazena Topkapı, ya ki wazena sa sona Ahırkapı... - U hêniyo da, hama mı merax kerd, Topkapı dı eceb se kena. Poles, hên murozın murozın, vecia qarşiye qelebeliği bırra: - Wertı sımadê, dı çekhu (kelimu) Fransızki kes nêzano yau? Jü kokımi, uo kı xo daybi çogana xo ser, va, - Verdı ra aqıle mıde dı-hirê çekhuy mandê hama, na cênike rê nêvacinê kı... Poleşi va, - Vace, çiye vace! Çı vana vace. - Begim nu, mı hirês serri ra ravêr Şahzadebaşi dı jü tiyatro dı hêşaybe pê. A Waxt ra mı virr dı mand: "Jü vuzem je vuze dö tu mon kör... Ah mon amur..." Cênika Fransıze berc, berc huyiye.., va, - Je vurê mersi Mösyö... Me il... hên waşt kı derdê xo vace ro. Kêşi nêzana kı cênike çı ser hentı huyina. Hama anciay pêro, huyaiş ver xo ra şi. Omıdı poleşi hona teleban dı bi. - Hadê be oğıl, ça arkena, naê dı çı esto? Mordemu kı serranna xo poncas musnênê, va: - Domanê nıkay haylazê. Zamanı ma dı, ez kı mektebı wertêin dı biyo, xızır bu ma Piyer Loti çarnênê. Ma zê bılbıli qeşikerdıne, nu parle vu Fransızcia falan çıko kı begim. - Xızır bu raşto. Mı çend defi ğeleta xocı (malımı) Faransızki vinit bi. Naê ser mêrık xulli bi ez mekteb dı verdo. Jü cênci gepê xo puf kerdi, destê xo berd lewanê xo ser hên vengu du bari vet kı, pêro huyay. Hama mordemu kı qeşi kerdıne, qı istife xora nêbi, qeşanê xo rê dewam kerd. - Na zaman dı aqılı mordêm dı Fransızki mano! Heq bu mı ara xodı çı werd, nêno mı virr. - Qebet, cênike dey esto. - Ça. - Brê xanım, yena memleketê xami qenı dı-hirê çeku bımusê. Hên niyo heq kena... - Raşti kı hêniyo. Ekı ma bime, bê isarêtê çımana, buriana derdê xo vatıne. Ni mıletê tebêrdi thaba çinno... - Yau zaf ayıb bi be... - Qenı cênike rê jü qewa vacime. - Bê jü qewaa cıro beno... Ez cırê nan bile vanu, hama ni cênike rê çıton vacime? Jü telebi va, - Werdenê rê manje vacino... Jü cênıkey kı va, - Ma pêro kı zanime manca oğıl, salon-salamanca uca ra yeno... Sırıu kı cênika Fransıze wertı qelebeliği ra xorê raa waşte, poleşi zê mavınê biletu bırra, - Çinno jükek, parle vu Franse jükek...? va, qelebelıği ser sêrkerd. Telebiye vecia, "vıy!" va . Havalı xo, - Vıy vatenê hentı zor niyo. Helı şiçina sa deê qeşi ke, tu bıvinime, va. Telebiyê binani kı mabenê xo dı bê fiskosa qeşi kerd, - Endikatif prêzanı fiile avuvar çık bi nêlo? - Jave, tü ave, il ave nu zavon, vu zave, il... zave bi? - Hên niyo be. Uo kı tu vana passe sempl... - Deê vacırê, nu parle vu fiili negatifo, yaki rêgülyeo? Cênike wertı qelebeliğ dı xorê raa waşte. Poleşi ancia, serba yardımi dest dı gurêt pê, hatıray kı va: - Madam, pardon... ün münit... Doman nıka qeşikenê... Xo çarna domanu, va: - Hadê be oğıl, tenı qeyrêt... Jü telebi, - Ravêr, jö süvi yeno serê na qeşiye...va - Jö süvi yeno, ma aê ra tepia? - Aê ra tepia süje, badunay kı verb... Cênika Fransızı ancia çiye vat: - Jö vu rö mersi mösyö L'ajan. Jö viyen dö şanze L'ide si vu vule le son la disküisyon... Wertı telebanna jükeçi, - Vıy madam, jö süi parle Franse... va. Qelebelıği destê xo day jübinannê, derg, derg alqıs kerd. Yinu hên zana kı cênike u layık jübin dı qeşi kenê. Ya ki zerê xora hên waşt bi. Qelebelığ baduna bi ya, cênika Fransıze tekıte şiye. - Ez zanon kı, nıka sıma zerê xora mıra pers kenê: - Medem kı, tu Fransızki ra romanu çarnena, ça cênike dı qeşi nêkerd? Ez Fransızki nêzon kı... Ekı hêniyo sa, çıton romanu çarnon? Tırkiye verên ser zaf romani estê kı, Fransızki ra amê çarnaenê. Ez ninu cênu, Tırkiye newi ser newi ra nusnon. Sonu çê yayınu vanu, mı nu roman Fransızki ra çarna Tırki ser. Baduna ni romani roson cı. Kam khav keno kı mıra, "parle vu Franse?" pers kero. Aziz Nesin "Sizin memlekette eşek yok mu? Tırki ra çarnaoğ: U. Pulur
|
